မူပုိင္ခြင့္ စဥ္းစားျခင္း

မူပိုင္ခြင့္ လိုင္စင္ျပ႒ာန္းတာဟာ သတင္းမီဒီယာ အားလုံးရဲ႕ လုပ္ငန္းလည္ပတ္မႈမွာ အေရးႀကီးတဲ့ အစိတ္အပိုင္း တခု ျဖစ္တယ္။ မူပိုင္ခြင့္ဟာ ေရးသားသူရဲ႕ မူရင္း လုပ္ေဆာင္ခ်က္ အခြင့္အေရး ျဖစ္ၿပီး၊ အဲဒီ မူရင္းနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ အခ်ိန္အတိုင္းအတာ တခု အေတာ္အတြင္း ပံုႏွိပ္ထုတ္ေ၀တာ၊ ျဖန္႔ေ၀တာနဲ႔ ျပင္ဆင္တာေတြ ပါ၀င္သည္။ သတ္မွတ္ထားတဲ့ အခ်ိန္ အတိုင္းအတာကို ေက်ာ္လြန္သြားရင္ တည္ဆဲဥပေဒေတြ အေပၚမွာ မူတည္ျပီး (ပံုမွန္အားျဖင့္ စာေရးသူရဲ႕ ဘ၀သက္တမ္းကို ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ႏွင့္အထက္ ထပ္ေပါင္းေလ့ရွိတယ္)၊ ေနာက္ဆံုးမွာ အဲဒီ မူရင္း လုပ္ေဆာင္ခ်က္ဟာ အမ်ားျပည္သူ လက္ထဲ ေရာက္ရွိသြားတယ္၊ လူတိုင္းက အသံုးျပဳခြင့္ ရွိလာတယ္။ သတ္မွတ္ခ်က္အရ မူပိုင္ခြင့္ ဥပေဒေတြမွာ ‘လုပ္ပိုင္ခြင့္ အားလံုးကို သီးျခား ထိန္းသိမ္းထားတယ္’ ဆုိတဲ့ စာတန္းကုိ ေဖၚျပထားတယ္။ ဆိုလိုတာက၊ မူပိုင္ခြင့္ကို လက္၀ယ္ပုိင္ဆုိင္ထားသူရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ မရပဲ၊ ‘တရားတဲ့နည္းနဲ႔ အသံုးျပဳရန္’ ျပ႒ာန္းထားတဲ့ တျခား ဥပေဒေတြက လြဲရင္၊ ဘယ္သူ တဦးတေယာက္ကမွ သုံးစြဲပုိင္ခြင့္ မရွိဘူး။ ဆိုလိုတာက အကယ္လုိ႔ သင္ဟာ တျခား လူတဦးက မူပိုင္ထားတဲ့ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြ (ဓါတ္ပံုေတြ၊ စာအုပ္ေတြထဲက စာသားေတြ၊ ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာထဲက အေၾကာင္းအရာေတြ၊ ေတးဂီတ၊ ရုပ္သံ ပစၥည္းေတြနဲ႔ တျခား အရာေတြ) ကုိ အသံုးျပဳခဲ့တယ္ ဆုိရင္ အထူး သတိထားဖုိ႔ လိုအပ္တယ္။ သတင္း မီဒီယာမွာ အသုံးျပဳခ်င္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြမွာ ဘယ္လို မူပိုင္ခြင့္ လိုင္စင္ သတ္မွတ္ထားသလဲ ဆိုတာ အရင္ ေလ့လာထားရမယ္။ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ လုိအပ္သလို အသံုးျပဳႏုိင္တယ္ ဆုိတဲ့ ေဖၚျပခ်က္ကုိ လိုင္စင္ထဲမွာ မထည့္ထားရင္၊ (သို႔) အမ်ားျပည္သူ လက္ထဲမွာ မေရာက္ရွိေသးရင္၊ အသံုးျပဳႏုိင္ဖုိ႔ ခြင့္ျပဳခ်က္ ေတာင္းခံရမွာ ျဖစ္တယ္။ အကယ္၍ ခြင့္ျပဳခ်က္ မေတာင္းခံခဲ့ရင္၊ သင့္ရဲ႕ သတင္း မီဒီယာကုိ အမ်ားျပည္သူ လက္ထဲကေန ျပန္ၿပီး ရုပ္သိမ္းခံရႏုိင္ရုံမက၊ မူပိုင္ခြင့္ ဥပေဒကို ခ်ိဳးေဖာက္မႈနဲ႔ ဥပေဒအရ တာ၀န္ရွိတယ္ ဆုိျပီး သတ္မွတ္ခံရမွာ ျဖစ္မဲ့အျပင္၊ ေလွ်ာ္ေၾကး ေပးေဆာင္ရမွာ ျဖစ္တယ္။

အလားတူပဲ၊ သင္ ဖန္တီးလုိက္တဲ့ မီဒီယာကို တျခားလူေတြနဲ႔ အဖြဲ႕အစည္းေတြက အသုံးျပဳႏုိင္ေအာင္ နည္းလမ္းကုိ ရွာႀကံၿပီး သင့္ေတာ္တဲ့ လုိင္စင္ကုိ ေရြးခ်ယ္ရမွာ ျဖစ္တယ္၊ ဘာေၾကာင့္လဲ ဆုိေတာ့၊ သင္ လုပ္ေဆာင္ေနတဲ့ သတင္း မီဒီယာဟာ မူပိုင္ခြင့္ ဥပေဒ ေအာက္မွာ ရွိေနရမွာ ျဖစ္တယ္။ သတင္းမီဒီယာကို အသုံးျပဳဖုိ႔ လုိအပ္လာတဲ့အခါ၊ မူပိုင္ခြင့္ကိုလည္း စဥ္းစားရမွာျဖစ္တယ္၊ စာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုတဲ့အခါ၊ ဒီအေၾကာင္းကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း သိထားရမယ္။ လူ႔အခြင့္အေရးကို အေျခခံထားတဲ့ မီဒီယာကို ျပဳလုပ္တဲ့အခါ၊ သင္ဟာ ‘လုပ္ပိုင္ခြင့္ အားလံုးကို သီးျခား ထိန္းသိမ္းထားတယ္’ ဆိုတဲ့ စံႏႈန္းသတ္မွတ္ခ်က္ထက္ သင္ရဲ႕ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ တျခားသူေတြက အသံုးျပဳႏုိင္ဖုိ႔ ပုိျပီး လြတ္လပ္ခြင့္ ေပးတာ ေကာင္းတယ္။ သင့္ရဲ႕ အေရးကိစၥကို ပိုၿပီး က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစဖုိ႔၊ သင့္ရဲ႕ မီဒီယာကို တျခား သူေတြကုိ ျဖန္႔ျဖဴးေစႏုိင္တယ္။ သင့္ရဲ႕ အေၾကာင္းအရာေတြကုိ ထပ္မဲ့ ျဖည့္စြတ္ေစႏုိင္တယ္ (သုိ႔) ႒ာေန ပရိသတ္နဲ႔ လိုက္ဖက္ကုိက္ညီမႈ ရွိေအာင္ ျပင္ဆင္ႏိုင္တယ္။ မီဒီယာကုိ အသုံးျပဳႏုိင္တဲ့ လိုင္စင္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတယ္။ အဲဒါေတြကုိ 'open content licenses' လုိ႔ ေခၚတဲ့ ‘ပြင့္လင္းတဲ့ အေၾကာင္းအရာ လုိင္စင္မ်ား’ အျဖစ္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ သိရွိထားတယ္။

ပြင့္လင္းတဲ့ အေၾကာင္းအရာ လုိင္စင္မ်ား

‘လုပ္ပိုင္ခြင့္ အားလံုးကို သီးျခား ထိန္းသိမ္းထားတယ္’ ဆိုတဲ့ မူပိုင္ခြင့္ကို သတ္မွတ္ရမဲ့ အစား၊ ‘လုပ္ပုိင္ခြင့္ တခ်ိဳ႕ကုိ ထိန္းသိမ္းထားတယ္’ ျဖစ္ျဖစ္၊ ‘လုပ္ပုိင္ခြင့္ သတ္မွတ္ခ်က္ မရွိပါ’ ဆုိၿပီး လြတ္လြတ္လပ္လပ္ အသုံးျပဳႏုိင္တဲ့ လိုင္စင္ကို ေဖၚျပႏုိင္တယ္။ အကယ္လုိ႔ သင့္ရဲ႕ သတင္း အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ တတ္ကၽြမ္းမႈ ဗဟုသုတေတြကုိ လူတုိင္းရဲ႕ လက္ထဲမွာ လြတ္လြတ္လပ္လပ္နဲ႔၊ အမ်ားျပည္သူ လက္ထဲမွာ ေရာက္ေစခ်င္ရင္၊ ပြင့္လင္းတဲ့ အေၾကာင္းအရာ လုိင္စင္ေတြကုိ သံုးစြဲတာ သင့္ေတာ္တယ္။ သင့္ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ကုိ သုံးစြဲေစလုိတဲ့ ပုံစံနဲ႔ တျခား လူေတြက အသုံးျပဳႏုိင္ေအာင္ လိုင္စင္ အၿမဲတမ္း လုပ္ထားရမယ္။ သင္ အသံုးျပဳႏိုင္တဲ့ ပြင့္လင္းတဲ့ အရင္းအျမစ္ လုိင္စင္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ - a Free art License, Common Documentation License, Open Music License, Creative Commons License, Open Content and Open Publication License စတာေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။

Creative Commons Licenses လုိ႔ေခၚတဲ့ လုိင္စင္မ်ား

Creative Commons Licenses လုိ႔ေခၚတဲ့ ဆန္းသစ္ျပီး လူသုံးမ်ားတဲ့ လုိင္စင္ေတြဟာ ဒီေန႔အခ်ိန္မွာ လူသံုးမ်ားတဲ့ ‘ပြင့္လင္းတဲ့ အေၾကာင္းအရာ လုိင္စင္ စနစ္’ ျဖစ္တယ္။ Creative Commons ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာဟာ သာမန္ ေမးခြန္းေတြကုိ ေမးျမန္းၿပီး သင့္အတြက္ သင့္ေတာ္တဲ့ လုိင္စင္ကုိ ေရြးခ်ယ္ေပးတယ္။ ဆန္းသစ္ၿပီး လူသုံးမ်ားတဲ့ လုိင္စင္ေတြကို အသံုးျပဳတဲ့အခါ၊ ေရြးခ်ယ္ႏုိင္၊ ပယ္ႏုိင္တဲ့ မူပိုင္ခြင့္ ခြင့္ျပဳခ်က္ေတြထဲမွာ အဓိကက်တဲ့ နယ္ပယ္ (၄) ခု ရွိတယ္။

အသိအမွတ္ျပဳျခင္း - သုံးစြဲသူေတြက သင့္ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ အေပၚ အသိအမွတ္ျပဳၾကရမွာ ျဖစ္တယ္။

အျပန္အလွန္မွ်ေ၀ျခင္း - သုံးစြဲသူေတြဟာ သင္ သုံးစြဲခဲ့တဲ့ လုိင္စင္ အမ်ိဳးအစားကို အေျခခံၿပီး သူတို႔ရဲ႕ ကုိယ္ပုိင္ လုပ္ငန္းေတြကုိ လုိင္စင္ ျပဳလုပ္ၾကရမွာ ျဖစ္တယ္။

ပင္ဆင္ခြင့္ မျပဳတဲ့ လုပ္ငန္းမ်ား - ဆိုလိုတာက၊ လုပ္ငန္း ေဆာင္ရြတ္ခ်က္ကုိ ဘယ္လုိ နည္းနဲ႔မဆုိ ျပင္ဆင္ခြင့္ မရွိဘူး။

အက်ိဳးအျမတ္အတြက္ မဟုတ္ - လုပ္ငန္း ေဆာင္ရြတ္ခ်က္ကုိ စီးပြားေရးနဲ႔ ဆက္ႏႊယ္တဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြမွာ အသံုးျပဳခြင့္ မရွိတာကုိ ဆုိလုိတယ္။

လုိင္စင္ လုိအပ္ခ်က္ အားလုံးကုိ ေပါင္းစပ္ၿပီး သင့္ရဲ႕ လုိအပ္ခ်က္နဲ႔ ကုိက္ညီေအာင္ အသုံးခ်ႏုိင္တယ္။ Tactical Tech ဟာ အသိအမွတ္ျပဳျခင္း၊ အျပန္အလွန္မွ်ေ၀ျခင္း၊ အက်ိဳးအျမတ္အတြက္ မဟုတ္ စတဲ့ လုိင္စင္ေတြကုိ သတင္း ဆက္သြယ္ေရး-ေသတၱာ အတြက္ အသုံးျပဳၿပီး၊ ဘာသာျပန္ဆုိတာ၊ ျပန္လည္ေပါင္းစပ္တာ၊ ထုတ္ေ၀တာနဲ႔ ျဖန္႔ျဖဴးတာေတြကုိ လုပ္ေဆာင္ေစတယ္။ စီးပြားေရး အတြက္ အသုံးမျပဳရင္ ျဖစ္ျဖစ္၊ Tactical Tech ကုိ မူရင္း ျဖန္႔ခ်ီသူအျဖစ္ သင့္ေလွ်ာ္တဲ့ အသိအမွတ္ျပဳခ်က္ ေပးေနသမွ် ကာလပတ္လုံး ျဖစ္ျဖစ္ အခမဲ့ သုံးစြဲႏုိင္တယ္။ Creative Commons Licenses ေခၚ ဆန္းသစ္ၿပီး လူသုံးမ်ားတဲ့ လုိင္စင္ သတ္မွတ္တဲ့ နည္းစနစ္ကုိ အသုံးျပဳၿပီး သင္ ေနထုိင္တဲ့ ႏုိင္ငံနဲ႔ ေဒသတြင္း မူပုိင္ခြင့္ ဥပေဒေတြအေပၚ မူတည္ၿပီး သင့္ရဲ႕ ကုိယ္ပုိင္ လုိင္စင္အေပၚ စီရင္ဆုံးျဖတ္ပုိင္ခြင့္ ရွိတယ္။ သင့္အေနနဲ႔ ဆန္းသစ္ၿပီး လူသုံးမ်ားတဲ့ လုိင္စင္ကုိ အသုံးျပဳေနေၾကာင္း တျခား လူေတြကုိ သိေစဖုိ႔၊ Creative Commons အမွတ္တံဆိပ္ေတြကုိ အသုံးျပဳႏုိင္တယ္။ လိုင္စင္ တခုကို ေရြးခ်ယ္တဲ့အခါ၊ သင့္ရဲ႕ ကိုယ္ပုိင္ ကြန္ရက္ စာမ်က္ႏွာေပၚမွာ ထည့္သြင္းႏုိင္ဖုိ႔ အမွတ္တံဆိပ္ တခုနဲ႔ HTML စာသားကုိ ေပးထားမွာ ျဖစ္တယ္။